Termik Röle Nedir?

Termik röle, üç fazlı asenkron motorları uzun süreli aşırı akım ve faz dengesizliğine karşı koruyan, bimetal esaslı ısıya duyarlı bir koruma elemanıdır. Motor akımı arttığında bimetaller ısınır, gecikmeli bir mekanizma ile “trip” konumuna geçer ve genellikle seri bağlı kontaktörü açtırarak motoru devreden çıkarır. Kısa devreyi kesmez; kısa devre koruması üst eleman (sigorta veya şalter) tarafından sağlanmalıdır.

Termik Röle Çalışma Prensibi

Termik bölüm, motor akımının ısıl etkisine tepki veren bimetal şeritlerden oluşur. Akım, ayarlanan eşiği uzun süre aştığında bimetaller eğilir ve açtırma mekanizmasını tetikler. Faz kaybı veya dengesizliğinde bir fazdan geçen akım artacağı için ısıl etki hızlanır ve röle açar. Çoğu model manuel resetlidir; bazı serilerde otomatik reset seçeneği bulunur. Elektronik tiplerde sıcaklık telafisi ve dengesizlik algısı daha hassastır.

Motor Koruma Şalteri İle Termik Röle Arasındaki Farklar

Motor koruma şalteri (termik-manyetik) hem aşırı akım hem kısa devre koruması yapar ve elle açma-kapama işlevi sağlar. Termik röle ise kısa devreyi kesmez; kontaktörle birlikte kullanılır ve esas olarak aşırı akım/faz dengesizliğine karşı korur. Otomasyon ve sık kumandalı sistemlerde kontaktör + termik röle kombinasyonu yaygındır; tek noktadan manuel anahtarlama gereken yerlerde motor koruma şalteri tercih edilir.

Termik Röle Bağlantısı Nasıl Yapılır?

Termik röle, kontaktörün çıkış tarafına seri bağlanır; böylece motor akımı çalışma sırasında termikten geçer. Yardımcı kontaklar 95–96 (NC, trip) ve 97–98 (NO, alarm) uçlarıyla kilitleme devresine veya PLC’ye alınır. Toprak (PE) ve nötr (N) pano baralarında toplanır; termik faz hatlarında görev yapar. Elektronik tiplerde ok yönü/hat işaretleri varsa üretici şemasına uyulur.

Termik Röle Ayarı Nasıl Yapılır?

Önce motor etiketindeki anma akımını (In) okuyun. Termik rölenin akım skalasını bu In değerine getirerek başlangıç ayarını yapın. Kısa bir deneme çalıştırmasıyla ısıl davranışı izleyin; gereksiz açma yoksa ayar doğrudur. Uzun yol alma veya ağır kalkış görülen uygulamalarda üretici kılavuzunda izin verilen sınırlar içinde küçük düzeltmeler yapılabilir. Ortam sıcaklığı değişiyorsa bazı seriler otomatik sıcaklık telafisi yapmaz; bu durumda üreticinin derating tablolarıyla ayarı yeniden doğrulayın.

Termik Röle Çeşitleri ve Kullanım Alanları

Klasik bimetal termik röleler genel amaçlı motorlarda standarttır. Elektronik termik röleler, sıcaklık telafisi ve faz dengesizliğine duyarlılık sayesinde değişken yük profillerinde daha kararlı çalışır. Geniş ayar bantlı tipler, bakım ekiplerine farklı motorları tek seriyle kapsama kolaylığı sağlar. “Schneider termik röle” gibi marka odaklı seçimlerde kontaktör serisiyle mekanik ve elektriksel uyumluluk ve ortak aksesuar kullanımı önemli bir kriterdir.

Saha Montajı ve Primer İkili Bağlantı

Termik röle, kontaktör altına doğrudan tak-çıkar gövdelerle veya ray adaptörüyle monte edilir. Klemensler üretici tork değerleriyle sıkılmalı, pabuç/ferül kullanılmalıdır. İlk çalıştırmadan sonra ısıl gevşemelere karşı yeniden tork kontrolü iyi bir pratiktir. Düşük akımlı motorlarda hassasiyeti artırmak için bazı modeller “primer ikili bağlantı”ya izin verir: Akım, termik gövde içinden iki kez dolaştırılarak bimetalden etkin akım daha yüksek “algılanır”. Bu yöntem tüm serilerde desteklenmez; üretici şeması onaylanmadan uygulanmamalıdır.

Termik Röle Arızası Nasıl Anlaşılır?

Sık veya nedensiz trip, çoğu zaman faz dengesizliği, gevşek klemens, düşük gerilim veya yük sıkışması gibi saha sebeplerine işaret eder. Resetlenmeme, mekanik kilitlenme ya da aşırı ısıl stresten kaynaklanabilir. Yanık koku/aşırı ısınma zayıf temas ya da yetersiz kesit göstergesidir. Alarm bilgisinin gelmemesi 95–96/97–98 yardımcı kontak kablolamasındaki hatalara bağlanabilir. Elektronik tiplerde LED tanı kodları üretici kataloğuna göre yorumlanmalıdır.

Termik Röle Fiyatları ve Satın Alma İpuçları

“Termik röle fiyatları” akım bandı, bimetal/elektronik tip, mekanik boyut, yardımcı kontak/aksesuar seçenekleri, seri/marka ve sertifikasyon düzeyine göre değişir. Fiyat karşılaştırırken yalnız akım aralığına değil, kontaktör serisi uyumuna, montaj biçimine, sıcaklık telafisi özelliklerine ve teslim süresine de bakın. Marka karşılaştırmalarında muadil serilerin ayar bandı, ısıl sınıfı ve yardımcı kontak konfigürasyonunu teknik tablolarla eşleyin.

Sıkça Sorulan Sorular

Termik röle nedir? Motoru uzun süreli aşırı akım ve faz dengesizliğine karşı koruyan, bimetal/elektronik yapıda koruma elemanıdır.

Termik röle bağlantısı nasıl yapılır? Kontaktörün çıkışına seri; 95–96/97–98 yardımcı kontakları kilitleme ve alarm için kullanılır.

Termik röle ayarı nasıl yapılır? Motor In değerine ayarlanır; deneme çalışması sonrası gerekirse küçük düzeltme yapılır.

Motor koruma şalteri ile termik röle farkı nedir? Motor şalteri kısa devreyi de keser; termik röle kesmez, kontaktörle birlikte çalışır.

Motor Koruma Şalteri Nedir?

Motor koruma şalteri, üç fazlı asenkron motor devresinde hem açma-kapama yapabilen hem de koruma sağlayan termik-manyetik yapıda bir cihazdır. Termik kısım, motor akımı yükseldiğinde bimetalin ısınmasıyla gecikmeli açtırır ve sürekli aşırı akıma karşı korur. Manyetik kısım, kısa devre gibi çok yüksek akımlarda anında açtırır. Faz kaybı veya dengesizliğinde ısıl etki arttığı için termik mekanizma devreyi açar. Ön paneldeki akım skalası motorun anma akımına (In) göre ayarlanır; trip göstergesi ve manuel aç/kapat kolu bulunur. Yardımcı kontaklar (1NO/1NC) “açık/kapalı/arıza” bilgisini PLC’ye veya sinyal lambasına iletir.

• Standart Termik-Manyetik Motor Koruma Şalteri: Pompa, fan, kompresör gibi genel amaçlı motorlar.
• Yüksek Kısa Devre Dayanımlı Motor Koruma Şalteri: Hata akımı yüksek panolar ve beslemeler.
• Geniş Ayar Bantlı Motor Koruma Şalteri: Farklı motorları tek cihazla yönetmek isteyen bakım ekipleri.
• Aksesuar Uyumlu Motor Koruma Şalteri: Uzaktan açtırma, alarm/pozisyon kontağı, kapı kolu, kilitleme gereken panolar.
• Modüler (DIN Ray) Form: Kompakt panolar, seri montaj ve hızlı kablolama.
• Özel Ortam Tipleri: Tozlu/nemli/tehlikeli bölgeler; uygun IP ve sertifikasyon aranır.

Motor Koruma Seçimi Nasıl Yapılır?

• Motor Verileri: Etiketteki anma akımı (In, A), güç (kW/HP), hat gerilimi (ör. 400 V).
• Ayar Bandı: MKS akım aralığı motor In değerini mutlaka kapsamalı (ör. 8,4 A motor için 6–10 A bandı).
• Kısa Devre Kesme Kapasitesi (Icu/Ics): Tesisin beklenen hata akımı seviyesine uygun olmalı; üstündeki sigorta/şalterle koordineli çalışmalı.
• Çalışma Profili: Sık yol-kes, ağır kalkış, uzun yol alma varsa üretici eğrileri ve servis faktörü dikkate alınır.
• Koordinasyon: Kontaktörle Tip 1 veya Tip 2 koordinasyon hedefi belirlenir (IEC 60947-4-1).
• Aksesuarlar: Yardımcı kontak (OF/SD), alçak gerilimden açma, döner kol, kapı kilidi, mekanik kilitleme.
• Çevre ve Montaj: Ortam sıcaklığına göre derating, IP seviyesi, yan yana montaj mesafeleri.

Motor Koruma Şalteri Bağlantısı

• Giriş (Line): Şebekeden L1-L2-L3 → motor koruma şalteri giriş klemensleri.
• Çıkış (Load): Motor koruma şalteri çıkışı → doğrudan motora veya kontaktör üzerinden motora (otomasyon/uzaktan kumanda varsa kontaktör kullanımı yaygındır).
• Yardımcı Kontaklar: 1NO/1NC → PLC/sinyal devresi.

Not: Line/Load yönünü ve klemens sıkma torkunu üretici değerlerine göre uygulayın; gevşek bağlantı ısınma ve yalancı trip sebebidir.

Motor Koruma Termik Ayarı Nasıl Yapılır?

Motor etiketindeki anma akımını (In) bulun.

Motor koruma şalteri üzerindeki akım skalasını bu değere ayarlayın.

Uzun yol alma/ağır kalkış varsa üretici rehberine göre küçük düzeltme (+%5–%10) gerekebilir.

Yanlış açma sürerse önce faz dengesizliği, aşırı yük, gevşek klemens gibi saha sebeplerini kontrol edin; körlemesine akımı yükseltmeyin.

Motor Koruma Şalteri Montajı

DIN raya veya şasiye sağlam montaj yapın; titreşimli ortamlarda ek kilitleme kullanın. Kablo kesitini akım ve kısa devre dayanımına göre seçin; pabuç/ferül kullanımı teması iyileştirir. Yan yana cihazlarda ısı payı için üretici önerdiği boşlukları bırakın. Ön panelin görünür ve reset için erişilebilir olmasına dikkat edin.

Yaygın Arızalar ve Hızlı Çözümler

Sık Trip: Faz dengesizliği, gevşek klemens, yetersiz kablo kesiti, aşırı yük → Ölçüm yapın, bağlantıları tork değerine göre sıkın, yükü kontrol edin.

Trip Sinyali Gelmiyor: Yardımcı kontak veya numaralandırma hatası → Şemaya göre düzeltin.

Açmıyor/Kapamıyor: Mekanik hasar veya aksesuar montaj hatası → Parça kontrolü/değişim.

Aşırı Isınma/Yanık Koku: Zayıf temas veya sürekli yüksek yük → Klemens ve kabloda düzeltme; uygun kesit kullanın.

Motor Koruma Şalteri Fiyatları

Fiyatı belirleyen başlıca etkenler: akım bandı/çerçeve, Icu/Ics, aksesuarlar, seri/marka, sertifikasyon ve tedarik süresi. “Schneider motor koruma şalteri” araması yaparken muadilleri akım aralığı + kısa devre kapasitesi + aksesuar uyumu üzerinden teknik tablolarla karşılaştırın; yalnızca fiyatla karar vermeyin.

Sıkça Sorulan Sorular

Motor koruma şalteri nedir? Termik-manyetik koruma sağlayan ve elle açma-kapama yapabilen motor koruma cihazıdır.

Motor koruma seçimi nasıl yapılır? Motor In, kısa devre seviyesi (Icu/Ics), çalışma profili, koordinasyon ve aksesuar ihtiyacına göre.

Motor koruma şalteri bağlantısı nasıldır? L1-L2-L3 giriş; çıkış motora/kontaktöre; yardımcı kontaklar PLC’ye.

Motor koruma şalteri özellikleri nelerdir? Ayarlanabilir akım bandı, anlık manyetik açma, faz kaybına duyarlılık, trip göstergesi, aksesuar uyumu.

Kontaktör Nedir?

Kontaktör nedir sorusuna yanıt verecek olursa, yüksek akımları sık açma-kapama yapan devrelerde kullanılan, uzaktan kumandalı bir anahtardır. Röleye benzer mantıkla çalışır ancak daha yüksek güçleri anahtarlamak üzere tasarlanır. Bobin devresine uygulanan gerilim bir elektromıknatıs etkisi oluşturur; hareketli kontaklar sabit kontaklara çekilerek devreyi kapatır. Bobin enerjisi kesildiğinde yay kuvvetiyle kontaklar açılır. Ana (güç) kontakları genellikle NO (normalde açık), yardımcı kontaklar NO/NC olabilir.

Temel bileşenler:

• Bobin (AC veya DC)
• Manyetik nüve ve hareketli armatür
• Güç kontakları (genellikle 3 kutuplu; L1-L2-L3)
• Yardımcı kontaklar (ör. 1NO+1NC)
• Yay mekanizması, ark söndürme odaları
• Aksesuar yuvaları (zaman rölesi, bastırma modülü, mekanik kilit vb.)

Kontaktör Nedir, Nasıl Çalışır?

• Bobin beslemesi: 24 V DC, 48 V AC, 110 V AC, 220–240 V AC gibi standart bobin gerilimleri vardır.
• Manyetik çekme: Bobin akımı manyetik akı üretir; armatür çekilir ve ana kontaklar kapanır.
• Yükün beslenmesi: Motor/ısıtıcı/aydınlatma devreye girer.
• Serbest bırakma: Bobin enerjisi kesildiğinde yay mekanizması ana kontakları açar.
• Ark yönetimi: Açma-kapama sırasında oluşan ark, ark odacıkları ve kontak malzemesiyle sönümlenir.

Kontaktör Çeşitleri

• AC motor kontaktörü (AC-3): Kafesli asenkron motorların yol verme/durdurma işlemleri için standart seçenektir.
• DC kontaktör: DC motorlar, batarya sistemleri ve doğrultulmuş yükler için ark yönetimi farklılaştırılmış yapıda.
• Aydınlatma kontaktörü (AC-1/AC-5a): Yüksek anahtarlama sayısı ve düşük kayıp için optimize edilir.
• Kompanzasyon kontaktörü (AC-6b): Kondansatör banklarında ilk akım darbesine karşı seri dirençli ön-kontaklara sahiptir.
• Ters-yolverme (reversing) seti: İleri-geri çalıştırma için iki kontaktör ve mekanik/elektriksel kilit içerir.
• Yıldız-üçgen (Y-Δ) seti: Başlangıç akımını sınırlamak için üç kontaktör ve bir zaman rölesiyle kullanılır.
• Mini kontaktör: Panolarda yer kısıtı olan yardımcı devreler ve küçük yükler için.
• Vakum kontaktör (MV): Orta gerilim motor uygulamalarında arkı vakumda söndürerek uzun ömür sağlar.
• Modüler (DIN ray) kontaktör: Bina otomasyonunda sessiz çalışma ve kompakt yapı.

Kullanım Kategorileri ve Seçim Mantığı

IEC 60947-4-1’e göre kullanım kategorisi, kontaktörün hangi yükte nasıl çalışacağını belirtir. Pratikte en sık görülenler:

• AC-1: Omik yükler (ısıtıcı, rezistans).
• AC-3: Kafesli asenkron motor; motor çalışır haldeyken açma, dururken kapama. Çoğu motor uygulamasında varsayılan seçimdir.
• AC-4: Sık yol-kes, jog ve ters akımla frenleme; ağır görev, kontak aşınması yüksektir.
• AC-5a/5b: Aydınlatma (akkor/deşarj).
• AC-6b: Kondansatör devreye alma.

Kontaktör Nasıl Seçilir?

• Yük türü: Motor mu, ısıtıcı mı, aydınlatma mı, kondansatör mü?
• Anma akımı ve güç: Motorun kW/HP değerini, hat gerilimini (örn. 400 V) ve kullanım kategorisini baz al.
• Kutup sayısı: 3-kutuplu (3F motor), 4-kutuplu (nötrle birlikte), tek kutuplu özel durumlar.
• Bobin gerilimi ve AC/DC türü: Pano içi besleme standartlarınıza uyumlu seçin.
• Aksesuar ihtiyacı: Yardımcı kontak, zaman rölesi, gerilim düşüm rölesi, aşırı gerilim bastırma (RC/snubber/varistör), mekanik kilitleme.
• Çevresel şartlar: Sıcaklık, yükseklik, kirlilik derecesi, IP sınıfı.
• Ömür: Mekanik/elektriksel ömür ve anahtarlama sayısı.

Kontaktör Fiyatları Nasıl Belirlenir?

“Kontaktör fiyatları” ifadesi çok aratılır; ancak tek bir rakam yoktur. Fiyatı etkileyen başlıklar:

Anma akımı ve çerçeve boyu: 9 A ile 800 A+ arasında fiyat farkı dramatiktir.

Kullanım kategorisi ve tasarım: AC-3/AC-4 görevine uygun kontak malzemesi, ark söndürme yapısı maliyeti artırır.

Bobin tipi: AC/DC bobin, geniş gerilim aralıklı (wide-range) tasarımlar, düşük çekme gücü teknolojileri.

Aksesuarlar: Yardımcı blok, zaman rölesi, bastırma modülü, mekanik kilit, şase.

Sertifikasyon ve standartlar: IEC/EN, UL, CSA, denizcilik sertifikaları.

Marka ve tedarik süreleri: Global markalar ile muadil seçenekler arasında fiyat/termin farkları olabilir.

Satın alma ipucu: Yalnızca anma akımına göre değil, motorun kW değeri ve AC-3 tablosuna göre seçin; aksesuarları baştan planlamak toplam maliyeti düşürür.

Kontaktör Arızaları ve Kullanım Hataları

• Yanlış kategori: Motor için AC-1 seçimi kontak kaynatabilir. → Motorlarda AC-3 kullanın.
• Bobin gerilimi karışıklığı: 24 V DC yerine 24 V AC bağlamak çekmemeye neden olur. → Bobin etiketini doğrulayın.
• Aşırı gerilim darbeleri: Bobin devresi anahtarlanırken oluşan gerilim sivri uçları PLC girişlerinde hatalara yol açabilir. → RC snubber/varistör kullanın.
• Yardımcı kontak yetmezliği: Kilitleme devrelerinde yeterli NO/NC olmaması sahada ek iş çıkarır. → Yardımcı blokları stoklayın.
• Ark ve ısınma: Sık yol-kes uygulamalarında AC-4 gereksinimini göz ardı etmek erken arızaya yol açar. → Göreve uygun kategori seçin.

Kontaktör Nedir Sorusuna Cevap: Örnek Kullanım Senaryoları

• Pompa fan motoru (AC-3): 400 V, 11 kW motor için AC-3 tablosundan uygun çerçeve boyu seçilir; 220 V AC bobin, 1NO+1NC yardımcı kontak, termik röle ile birlikte.
• Kondansatör bankı (AC-6b): İlk akım darbesine dayanıklı ön-kontaklı kapasitör kontaktörü.
• Aydınlatma kontrolü: Modüler sessiz kontaktör + saat rölesi ile gece-gündüz otomasyonu.
• Ters-yön kontrolü: İki kontaktör + mekanik/elektriksel kilit; aynı anda kapanmayı önlemek için kilitleme devresi şart.