Etiket: aşırı akım rölesi

Aşırı akım rölesi nedir? Devrelerdeki akım yükselmelerini algılayan ve sistemi hasarlardan koruyan emniyet elemanlarının çalışma prensibi ve teknik özellikleri. Motor koruma devrelerinde aşırı akım rölesi kullanımı: Termik ve manyetik koruma farkları, akım ayar sahaları ve motor ömrünü uzatan güvenlik çözümleri. Elektrik panolarında aşırı akım rölesi montajı. Kontaktör uyumu, açma eğrileri ve tesisat güvenliğinde kritik rol oynayan röle tipleri hakkında detaylı bilgi.

AKIM KORUMA RÖLESİ NEDİR?

AKIM KORUMA RÖLESİ NEDİR?

Elektrik sistemlerinde aşırı akım, kısa devre ve aşırı yük gibi durumlar en sık karşılaşılan arızalardan biridir. Akım koruma rölesi, bu tehlikelere karşı sistemleri ve ekipmanları koruyan temel bir güvenlik cihazıdır. Özellikle alçak gerilim panolarında ve motor devrelerinde sıkça kullanılan bu röle, akımı sürekli izleyerek olası hasarları önler. Bu yazıda akım koruma rölesi nedir, ne işe yarar, çalışma prensibi, çeşitleri ve alçak gerilim sistemlerindeki kullanımı detaylı olarak açıklanacaktır.

Akım Koruma Rölesi Nedir, Ne İşe Yarar?

Akım koruma rölesi, elektrik devrelerinde akan akımı sürekli ölçen ve belirlenen sınır değerlerin üzerine çıktığında devreyi keserek koruma sağlayan bir röle tipidir. Aşırı yük, kısa devre ve topraklama akımı gibi durumlara karşı sistem güvenliğini sağlar.

Motorlar, kablolar ve diğer elektrik ekipmanları nominal akım değerinin üzerinde çalıştığında aşırı ısınır. Bu ısınma yalıtımın bozulmasına, yangın riskine ve ekipmanların kalıcı hasar görmesine yol açar. Akım koruma rölesi bu tür durumları anında algılayarak kontaktörü veya devre kesiciyi açar ve sistemi korur.

Ayrıca ani kısa devre akımlarına karşı hızlı müdahale ederek hem motorları hem de kablo hatlarını büyük hasarlardan korur. Akım koruma rölesi özellikle fabrika panoları, dağıtım tabloları ve büyük güç tüketen cihazların besleme devrelerinde vazgeçilmez bir koruma elemanıdır.

Akım koruma rölesi, elektrik devrelerinde akan akımı sürekli ölçen ve belirlenen sınır değerlerin üzerine çıktığında devreyi keserek koruma sağlayan bir röle tipidir.

Akım Koruma Rölesi Çalışma Prensibi

Akım koruma rölesi iki temel mekanizma ile çalışır: termik koruma ve manyetik koruma.

Termik koruma uzun süreli aşırı yük durumlarını algılar. Röle içerisindeki bimetal plakalar veya elektronik sensörler üzerinden geçen akımı izler. Akım nominal değerin üzerinde seyrettiğinde plakalar ısınır, bükülür ve kontak açılır. Bu koruma motorun ısınma karakteristiğine (zaman-akım eğrisi) göre tasarlanır.

Manyetik koruma ise ani ve çok yüksek kısa devre akımlarına karşı hızlı tepki verir. Kısa devre anında oluşan yüksek manyetik alan, bobin veya manyetik mekanizmayı harekete geçirerek kontağı anında açar. Bu sayede milisaniyeler içinde devre kesilir ve hasar minimuma iner.

Modern elektronik akım koruma rölesi modellerinde mikroişlemci kullanılarak daha hassas ölçümler yapılır. Bu modellerde ayarlanabilir zaman gecikmeleri, farklı koruma eğrileri (Inverse, Very Inverse vb.) ve ek fonksiyonlar (faz dengesizliği, termik hafıza) bulunur.

Akım Koruma Rölesi Çeşitleri Nelerdir?

Akım koruma rölesi çeşitleri koruma kapsamına ve teknolojisine göre farklılık gösterir. En yaygın türleri şunlardır:

Termik akım koruma rölesi: Klasik bimetal yapılı modellerdir. Aşırı yük koruması sağlar. Ekonomik ve basit uygulamalarda sık tercih edilir.

Manyetik akım koruma rölesi: Sadece kısa devre koruması yapar. Hızlı tepki süresiyle bilinir.

Termik + manyetik kombine röle (MCCB tipi): Hem uzun süreli aşırı yük hem de ani kısa devre koruması sağlar. Endüstriyel panolarda en çok kullanılan tiptir.

Elektronik akım koruma rölesi: Mikroişlemci tabanlıdır. Aşırı akım, kısa devre, faz kaybı, asimetri ve hatta topraklama koruması gibi birden fazla fonksiyonu bir arada sunar. Ayarları çok hassas yapılabilir.

Multifonksiyonel akım koruma rölesi: Akım izlemenin yanı sıra gerilim, güç, enerji tüketimi ve haberleşme özelliklerine sahiptir. Modern otomasyon sistemlerinde tercih edilir.

Seçim yapılırken devrenin nominal akımı, kısa devre kapasitesi ve uygulama tipi dikkate alınmalıdır.

Modern elektronik akım koruma rölesi modellerinde mikroişlemci kullanılarak daha hassas ölçümler yapılır.

Alçak Gerilim Sistemlerinde Akım Koruma Rölesi Kullanımı

Alçak gerilim sistemlerinde akım koruma rölesi 400 volt üç fazlı dağıtım panolarında ve motor besleme devrelerinde standart olarak kullanılır. Genellikle kontaktör ile birlikte seri bağlanır. Röle kontağı kontaktör bobin devresine seri olarak yerleştirilir.

Kullanım alanları arasında fabrika motor panoları, dağıtım tabloları, pompa sistemleri, kompresörler, konveyör hatları ve büyük aydınlatma devreleri sayılabilir. Alçak gerilim seviyesinde çalışan her güçlü yük için akım koruma rölesi kullanmak hem güvenlik hem de ekipman ömrü açısından önemlidir.

Kurulum sırasında rölenin ayarlanabilir tam yük akımı motor etiketindeki nominal akıma göre kalibre edilir. Termik ayar genellikle %90-110 aralığında, manyetik ayar ise kısa devre akımına göre 8-12 kat arasında seçilir.

Alçak gerilim sistemlerinde akım koruma rölesi kullanmanın avantajları şunlardır:

  • Motor ve kablo ısınmasını önler
  • Kısa devre hasarını minimuma indirir
  • Yangın riskini azaltır
  • Sistem güvenilirliğini ve ömrünü artırır

Periyodik bakımda röle ayarları kontrol edilmeli, kontaklar temizlenmeli ve test cihazıyla fonksiyon testi yapılmalıdır.

Akım Koruma Rölesi İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Akım koruma rölesi ile motor koruma rölesi arasındaki fark nedir? 

Motor koruma rölesi genellikle termik + faz koruması içerirken akım koruma rölesi daha çok aşırı akım ve kısa devre odaklıdır. Birçok uygulamada ikisi birlikte kullanılır.

Akım koruma rölesi nasıl ayarlanır? 

Termik kısım motorun tam yük akımına göre, manyetik kısım ise beklenen kısa devre akımına göre ayarlanır. Elektronik modellerde dijital arayüz üzerinden daha hassas ayar yapılır.

Termik röle ile manyetik röle farkı nedir? 

Termik röle uzun süreli aşırı yüklenmeye, manyetik röle ise ani kısa devrelere karşı koruma sağlar. Kombine modeller her ikisini de yapar.

Akım koruma rölesi olmadan motor çalıştırılabilir mi? 

Kısa süreli basit uygulamalarda çalıştırılabilir ancak aşırı yük veya kısa devre durumunda motor ve kablolar büyük hasar görür. Bu nedenle her motor devresinde kullanılması önerilir.

Akım koruma rölesi arızalandığında ne olur? 

Röle arızalandığında koruma devre dışı kalır. Bu durum aşırı ısınma, yangın veya ekipman hasarına yol açabilir. Bu yüzden düzenli test edilmesi önemlidir.

İhtiyacınıza en uygun ürün veya proje çözümü için hemen fiyat teklifi alın!

Hızlı Teklif Al

Telefon

Proje ve talepleriniz için: +90 537 398 12 15 (WhatsApp)

E-Posta

Teklif ve Talepleriniz İçin: info@electricistanbul.com

ORTA GERİLİM RÖLE NEDİR, OG KORUMA RÖLESİ SEÇİMİ

Orta Gerilim Röle, OG Koruma Rölesi Nedir?

OG koruma rölesi veya orta gerilim röle elektrik anahtarlama sistemlerinin beynidir. Elektrik enerjisi üretim santrallerinde alçak veya orta gerilimde üretilir, bir güç trafosu ile gerilim yükseltilerek yüksek gerilim ile iletilir. İndirici merkezlerde enerji, orta gerilime düşürülür. Daha sonra da bir dağıtım trafosu ile gerilim, 400 V alçak gerilim seviyesine indirilerek dağıtılır. Böyle bir sistemin doğru bir şekilde elektriksel koruması yapılmazsa oluşabilecek bir arıza, ilk başta üretilen santralden en sondaki kullanıcıya kadar zarar verebilir. 

Schneider OG Koruma Röle Serisi; Easergy Schneider Koruma Rölesi

Elektrik sistemlerinde korumalar, üretimden tüketime elektrik enerjisinin kesintisiz olarak var olması için yapılır. Devredeki koruma sisteminin başlıca görevi elektrik tesisinde çıkan arızaları çabuk ve güvenilir biçimde tespit etmek ve gerektiğinde işletme elemanını (hat, transformatör veya jeneratör) hızlı bir şekilde devre dışı bırakmaktır. Bu işlemi yapan cihazlara dijital koruma röleleri denir. Şebekede bir arıza olduğunda arıza akımını veya gerilimini akım ve gerilim trafoları vasıtasıyla mikroişlemci tabanlı koruma röleleri algılar, devredeki anlık bilgiyi okur ve açma yapıp yapmayacağını ayarlanmış set değerlerine göre karar verir. Koruma röleleri arızayı tespit eder ve kesiciye açma-kapama yapması için gerekli sinyali gönderir. Ölçü transformatörlerinden gelen değerleri kendi içinde tekrar ölçü trafolarının oranı kadar yükselterek akımın ve gerilimin gerçek değerini hesaplar. Arıza akımı veya geriliminde kesiciye açma-kapama sinyali göndererek sistemi korur. Koruma işlemi hangi akım ve gerilim değerlerinde isteniyorsa, röle ayarları bu değerlere göre set edilir. Örneğin bu röle orta gerilim aşırı akım rölesi, frekans koruma rölesi veya aşırı gerilim, düşük gerilim koruma rölesi olabilir. Korumanın yapılacağı fonksiyona göre seçilmelidir. Bu yüzden orta gerilim koruma rölesi seçimi orta gerilim sistemlerinde çok önemlidir.

Koruma işlemi yapılırken rölelerin, seçiciliği doğru yapması (selektivite), hızlı çalışması ve güvenilir olması beklenir. Böylece enerjinin mümkün olabildiğince sürekli olması sağlanır. Selektif (seçici) korumada sadece arızalı noktanın devre dışı bırakılması değil, aynı zamanda diğer noktalarda enerji temininin devamının sağlanması amaçlanır. Bunun için orta gerilim koruma rölelerinin set değerleri uzman teknik ekipler tarafından doğru bir şekilde seçilmelidir.

OG koruma röleleri, og (orta gerilim) hücrelerin beyni gibidir.

Orta Gerilim OG Koruma Rölesi Nasıl Seçilir? Orta Gerilim Aşırı Akım Koruma Rölesi Nasıl Seçilir?

ANSI standartları elektrik koruma fonksiyonlarını ve tanımlarını belirler. ANSI kodlarına göre istenilen koruma fonksiyonunu yerine getiren röleler devreye entegre edilir. Genelde orta gerilim dağıtım şebekelerinde trafo koruma hücrelerinde aşırı akım ve toprak akımı koruması yapan röleler kullanılırken, daha fonksiyonel hat giriş ve otoprodüktör hücrelerinde akım, gerilim, toprak arızaları, frekans ve yönlü korumalar gibi özellikleri bulunan daha fonksiyonel dijital röleler kullanılmaktadır. Koruma röleleri, koruma fonksiyonuna bağlı olarak; trafo, hat, motor, kapasitör bankı, bara diferansiyel, hat diferansiyel, jeneratör, mesafe koruma vb. gibi sınıflara ayrılmaktadır. Orta gerilim dağıtım şebekeleri uygulamalarında ANSI kodlarına göre şebekede hangi tip korumalar yapılmak isteniyorsa, koruma rölesi buna göre seçilir. Koruma rölelerinin teknik föylerinde hangi tip ANSI koruma fonksiyonlarının bulunduğu belirtilir. Bu bilgilere göre uygun koruma rölesi seçildikten sonra şebekede doğru bir şekilde selektif koruma yapılabilmesi için doğru set değerleri belirlenir ve rölenin ayarları set edilir.  Orta gerilim dağıtım şebekelerinde genel olarak en çok kullanılan ANSI koruma kodları ve açıklamaları aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Siemens OG Koruma Röle Serisi; Siprotec Siemens Koruma Rölesi

Tablo: Bazı ANSI kodları ve koruma tipi fonksiyonu açıklamaları.

ANSI KoduKoruma Fonksiyonu Tanımı
27Düşük Gerilim Koruma
32Yönlü Güç Koruma
46Dengesiz Yük, Negatif Bileşen Akımı
47Negatif Bileşen Gerilimi
49Termal Aşırı Akım Koruma
50Ani Aşırı Akım Koruma
50NAni Toprak Akımı Koruma
51Zamanlı Aşırı Akım Koruma
51NZamanlı Toprak Akımı Koruma
59Aşırı Gerilim Koruma
67Yönlü Aşırı Akım Koruma
67NYönlü Toprak Akımı Koruma
81UDüşük Frekans Koruma
81OAşırı Frekans Koruma
87GJeneratör Diferansiyel Koruma
87LHat Diferansiyel Koruma
87TTrafo Diferansiyel Koruma

Elektrik sistemlerinde devrelerin korunması açısından aşırı akım rölesi kullanımı büyük önem taşır. Aşırı akım, sistem bileşenlerine zarar verebilecek düzeydeki akım artışlarını ifade eder ve bu durumun önüne geçmek için çeşitli aşırı akım röleleri tercih edilir. Piyasada bulunan motor aşırı akım koruma rölesi ve yüksek akım koruma rölesi gibi ürünler, özellikle sanayi tipi uygulamalarda sıkça kullanılmaktadır. Aşırı akım koruma rölesi fiyatları, marka, teknik özellikler ve algılama hassasiyetine göre farklılık gösterebilir. Siemens aşırı akım koruma rölesi gibi global markalar, yüksek güvenlik standartları ve dayanıklılığı ile öne çıkarken, asiri akim rolesi seçenekleri arasında daha ekonomik çözümler de bulunmaktadır. Kullanım alanına bağlı olarak aşırı akım rölesi çeşitleri incelenmeli ve uygun kapasitede bir ürün seçilmelidir. Özellikle Siemens aşırı akım rölesi gibi ürünler, hem düşük hem de yüksek akımlı uygulamalar için geniş bir model yelpazesi sunar. Sonuç olarak, doğru seçilmiş bir aşırı akım koruma sistemi, elektrik tesisatının güvenliğini ve uzun ömürlü çalışmasını sağlamada kritik rol oynar.

Orta gerilim tesislerinde doğru röle seçimi, sistemin güvenliğini ve verimliliğini sağlamak açısından kritik öneme sahiptir. Bu bağlamda ABB REF615 röle serisi, özellikle koruma ve kontrol ihtiyaçlarını karşılamak için sıkça tercih edilmektedir. REF615 ABB ürünleri, mesafe koruma rölesi özellikleriyle geniş bir kullanım alanına sahiptir. Ayrıca, ABB REF615 röle fiyat seçenekleri, bütçe dostu çözümler sunarken yüksek performans vaat etmektedir. Orta gerilimde koruma ve izleme için ABB’nin REF 615 modeli ile Siemens’in Siprotec serisi sıklıkla karşılaştırılmaktadır. Schneider Easergy röle serisi, enerji izleme ve koruma çözümleri sunarak tesis güvenliğini artırmaya yönelik yenilikçi bir alternatiftir. Her üç marka da güvenilir çözümler sunarak sistem güvenliğini artırmayı hedeflemektedir. Röle seçiminizi yaparken sistem gereksinimlerini ve bütçe kriterlerinizi göz önünde bulundurmayı unutmayın.

Orta gerilim röleleri ile ilgili projenize en uygun ürün veya proje çözümü için hemen fiyat teklifi alın!

Hızlı Teklif Al

Telefon

Proje ve talepleriniz için: +90 537 398 12 15 (WhatsApp)

E-Posta

Teklif ve Talepleriniz İçin: info@electricistanbul.com