Elektrik İç Tesisat Yönetmeliği
Elektrik iç tesisat yönetmeliği, konut ve iş yerlerinde elektrik tesisatının kurulması, işletilmesi ve güvenliğinin sağlanması için temel kuralları belirler. Evimizin elektrik tesisatı bu yönetmeliğe uygun şekilde dizayn edildiğinde hem can güvenliği hem de mal güvenliği maksimum seviyede korunur. Yönetmelik, alçak gerilim tesislerini kapsar ve aşırı akım koruması, kaçak akım koruması, topraklama gibi kritik konuları düzenler. Günümüzde yeni yapılan veya yenilenen evlerde bu kurallara uymak hem yasal zorunluluk hem de uzun vadeli güvenlik açısından önemlidir.
Evlerin Elektrik Tesisatı Nasıl Dizayn Edilir?
Evlerin elektrik tesisatı dizayn edilirken öncelikle kullanım amacına, yük miktarına ve bina tipine göre planlama yapılır. Yönetmelik kapsamında tesisat, yapı bağlantı kutusundan başlayarak dağıtım tabloları, kolon hatları, linye hatları ve sorti hatları şeklinde kademeli olarak tasarlanır. Faz, nötr ve koruma iletkenleri ayrı ayrı çekilir ve tüm iletkenler uygun kesitlerde seçilir.
Tesisat projesinde aydınlatma devreleri, priz devreleri ve kuvvet devreleri ayrı gruplara ayrılır. Islak hacimler olan banyo, mutfak ve balkon gibi alanlarda ek koruma önlemleri alınır. Kablolar, PVC boru veya kablo kanalları içinde çekilir ve mekanik darbelere karşı korunur. Topraklama sistemi ise tüm metal aksamı kapsayacak şekilde entegre edilir.
Dizayn aşamasında devrelerin seçiciliği sağlanır. Yani bir alt devrede oluşan arıza, üst devreleri etkilemeden izole edilir. Ayrıca gelecekteki yük artışları göz önünde bulundurularak hat kesitleri biraz daha geniş tutulabilir. Tüm bu adımlar Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği hükümleri ve ilgili Türk Standartları doğrultusunda gerçekleştirilmelidir.
Ev ve Ofislerin Elektrik Tesisatında Kullanılan Terimler Nelerdir?
Elektrik iç tesisatında sık kullanılan bazı temel terimler vardır. Bunları bilmek hem projeyi anlamayı hem de uygulamayı kolaylaştırır.
Faz iletkeni, akımı yük tarafına taşıyan hattır. Nötr iletkeni ise akımın geri dönüş yolunu sağlar. Koruma iletkeni ise hata durumunda akımı toprağa ileterek tehlikeli gerilimi önler. Yapı bağlantı kutusu veya ana buat, şebeke ile iç tesisatı birbirine bağlayan noktadır. Dağıtım tablosu, sigorta ve rölelerin bulunduğu ana veya alt panolardır.
Linye hattı, dağıtım noktasından aydınlatma veya prizlere giden hattır. Sorti hattı ise linye ile armatür veya priz arasındaki son bağlantıdır. Kaçak akım, faz ile nötr arasındaki dengesizliği ifade eder. Hata akımı ise yalıtım hatası sonucu oluşan tehlikeli akımdır. Alçak gerilim, 1000 volt ve altı gerilim değerlerini kapsar.
Otomatik sigorta, aşırı akım ve kısa devreye karşı koruma sağlar. Kaçak akım rölesi ise faz ve nötr arasındaki fark akımını algılayarak devreyi keser. Bu terimler yönetmelikte net tanımlanmış olup tesisatın sağlıklı tasarlanması için temel oluşturur.
Otomatik Sigorta ve Kaçak Akım Rölesi Kullanımı
Elektrik iç tesisleri yönetmeliği, güvenlik için otomatik sigorta ve kaçak akım rölesi kullanımını önemli ölçüde zorunlu kılar. Otomatik sigorta, termik ve manyetik mekanizması sayesinde aşırı yük ve kısa devre durumlarında devreyi korur. Evlerde aydınlatma ve priz devrelerinde genellikle 10 A, 16 A veya 20 A değerlerinde modeller tercih edilir.
Kaçak akım rölesi ise insan ve yangın koruması sağlar. Hayat koruması için 30 mA hassasiyetinde modeller ıslak hacimlerde ve genel tesisatta kullanılır. Yangın koruması için ise 300 mA gibi değerler seçilebilir. Yönetmelik, yapı bağlantı kutusunda yangın koruma eşikli, sayaç kolon devrelerinde ise hayat koruma eşikli koruma düzenleri konulmasını öngörür. Tüm koruma elemanları arasında seçicilik yani koordinasyon sağlanmalıdır.
Uygulamada otomatik sigorta ile kaçak akım rölesi birlikte kullanıldığında daha etkili koruma elde edilir. Röle, küçük kaçak akımlarını bile milisaniyeler içinde tespit ederken sigorta yüksek akımları keser. Bu iki cihazın doğru seçimi ve montajı, elektrik çarpması ve yangın risklerini önemli ölçüde azaltır.
Evimizin Sayaç Panosu Nasıl Dizayn Edilir?
Sayaç panosu, evin elektrik enerjisinin giriş noktasını oluşturan kritik bir bileşendir. Elektrik iç tesisleri yönetmeliği kapsamında sayaç panosu veya enerji odası tasarımı proje onayı sırasında dağıtım şirketi tarafından da belirlenir. Tek sayaçlı yapılarda kofre tesis edilemez ve koruma elemanları doğrudan sayaç panosunda yer alır.
Pano dizaynında sayaç, otomatik sigorta veya termik manyetik şalter ve kaçak akım rölesi düzenli bir şekilde yerleştirilir. Panonun gövdesi metal ise mutlaka topraklanmalıdır. Nemli veya tozlu ortamlarda sızdırmaz tip panolar tercih edilir. Baralı veya barasız tip seçimi ise taşınan akım miktarına göre yapılır. 60 A ve altı için barasız, üzeri için baralı modeller uygundur.
Sayaç panosunda koruma düzenleri arasında seçicilik şarttır. Yangın koruması için yüksek eşikli, hayat koruması için düşük eşikli röleler kullanılır. Pano, kolay erişilebilir ancak yetkisiz müdahaleye kapalı bir konumda monte edilmelidir. Ayrıca gelecekteki genişletmeler düşünülerek fazladan boş yer bırakılması faydalıdır.
Doğru dizayn edilmiş bir sayaç panosu, tesisatın ilk koruma noktası olur ve olası arızalarda hızlı müdahale imkanı sağlar.
Elektrik İç Tesisat İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular
Elektrik iç tesisleri yönetmeliği neyi kapsar?
Elektrik iç tesisleri yönetmeliği, konut ve iş yerlerindeki alçak gerilim elektrik tesisatlarının kurulması, işletilmesi, koruma elemanları ve güvenlik kurallarını kapsar.
Evde otomatik sigorta yerine kaçak akım rölesi yeterli midir?
Hayır. Otomatik sigorta aşırı akım ve kısa devreye, kaçak akım rölesi ise kaçak akıma karşı koruma sağlar. İkisi birlikte kullanılmalıdır.
Sayaç panosunda kaçak akım rölesi zorunlu mudur?
Evet, yönetmelik sayaç kolon devrelerinde hayat koruma eşikli kaçak akım koruması öngörür. Özellikle yeni tesisatlarda bu koruma şarttır.
Ev elektrik tesisatı yenilenirken yönetmeliğe uymak zorunlu mudur?
Evet. Tesisat tamamen yenilenirken veya tehlikeli bozukluklar tespit edildiğinde yönetmelik hükümlerine göre düzenleme yapılması zorunludur.
Kaçak akım rölesi ile otomatik sigorta nasıl seçilir?
Yük miktarına, ıslak hacim olup olmamasına ve koruma amacına göre seçilir. Seçicilik sağlanacak şekilde koordineli modeller tercih edilmelidir.
Bir yanıt yazın