OG HÜCRE (Orta Gerilim Hücre) Nedir?

OG hücre veya orta gerilim modüler hücre (sektörde genellikle OG modüler hücre olarak bilinir), 36 kV’a kadar gerilim seviyesindeki dağıtım şebekelerinde kullanılan anahtarlama, koruma ve ölçme fonksiyonlarına sahip orta gerilim şalt ekipmanlarıdır. Trafo merkezleri, endüstriyel tesis dağıtım merkezleri, indirici veya yükseltici trafo merkezleri gibi iç veya dış mekanlarda güvenle devreye alınır.

Bu modüler hücreler; koruma röleleri, akım ve gerilim transformatörleri, OG kesicileri, ayırıcıları, kablo girişleri ve baraları gibi birçok kritik ekipmanı kompakt bir yapıda barındırır. İnsanların güvenli şekilde erişebileceği, bakım gerektirmeyen ve kolay işletilen tasarımlarıyla öne çıkar.

Hava Yalıtımlı ve Gaz Yalıtımlı OG Hücre (OG Modüler Hücre) Çeşitleri

OG modüler hücreler temel olarak hava yalıtımlı ve gaz yalıtımlı olmak üzere ikiye ayrılır:

• Gaz yalıtımlı OG hücreler: Aktif kısımlar SF6 gazı ile yalıtılır. Kompakt yapıları sayesinde RMU (Ring Main Unit) olarak da adlandırılırlar. Daha küçük boyutlu ve yüksek yalıtım performanslıdırlar.
• Hava yalıtımlı OG hücreler: Baralar hava ile yalıtılırken, ayırıcı ve kesiciler genellikle SF6 gazlı tank içinde bulunur. Enerji kesme işlemi gaz ortamında gerçekleşir, baralar ise hava yalıtımlıdır.

Her iki tipte de hücre içinde kullanım amacına göre şu ekipmanlar yer alabilir: baralar, ayırıcı, yük ayırıcısı, topraklama ayırıcısı, kesici, koruma rölesi, kablo buşingleri, gerilim göstergeleri, parafudrlar, OG sigortalar, akım/gerilim transformatörleri, aydınlatma ve alçak gerilim bölmesi.

Hücreler ayrıca:

Servis sürekliliği (LSC) kriterlerine göre sınıflandırılır.

İç kompartman bölmelendirme (PM veya PI),

İç ark arızası dayanımı (IAC),

OG Hücre (Orta Gerilim Hücre) Sınıfları

Bölmelendirme Tipine Göre:

• PM Bölmelendirme: Açık erişilebilir bölümler ile gerilimli ana bölümler, topraklı metal bölmelerle ayrılır.
• PI Bölmelendirme: Aynı ayrım metal olmayan izole malzemelerle yapılır.

İç Ark Arızası (IAC) Sınıfına Göre:

• A: Sadece yetkili personel erişebilir.
• F: Ön taraftan erişilebilir.
• L: Yan taraflardan erişilebilir.
• R: Arka taraftan erişilebilir.

Servis Sürekliliği Kaybına Göre (LSC):

• LSC-1: Tüm ekipman (baralar, kesiciler, ayırıcılar, kablolar vb.) tek bölmededir. Müdahale için enerji kesilmesi zorunludur.
• LSC-2A: Baralar enerjiliyken anahtarlama elemanının bulunduğu bölmeye müdahale edilebilir.
• LSC-2B: Kablo ve bara bölümleri enerjiliyken anahtarlama elemanının bulunduğu bölmeye müdahale edilebilir.

OG Hücre Anma Değerleri ve Boyutlandırma

Türkiye’de yaygın kullanılan OG modüler hücreler genellikle şu değerlere sahiptir:

• Anma gerilimi: 36 kV
• Nominal akım: 630 A
• Kısa devre kesme kapasitesi: 16 kA

Standart hücreler PI bölmelendirme, A-FL iç ark sınıfı ve LSC-2A servis sürekliliği özelliklerini taşır.

Hücre boyutu, nominal gerilimle doğrudan ilişkilidir. Baralar arasındaki dielektrik atlama mesafesi nedeniyle gerilim yükseldikçe boyut büyür. Hava için yaklaşık 1 kV/cm kuralı geçerlidir:

• 36 kV hava yalıtımlı hücrelerde bara arası minimum 35-36 cm,
• 24 kV hava yalıtımlı hücrelerde ise 24-25 cm olmalıdır.

Gaz yalıtımlı hücreler (SF6) daha yüksek dielektrik dayanım sağladığı için aynı gerilimde daha kompakt boyutlarda üretilir. Alan tasarrufu gereken projelerde gaz yalıtımlı hücreler tercih edilir.

Türkiye’de OG Hücre Teknik Şartnameleri (TEDAŞ)

Ülkemizde orta gerilim modüler hücreler TEDAŞ şartnamelerine uygun üretilmelidir:

• SF6 gaz yalıtımlı hücreler → TEDAŞ-MYD/95-002.B (veya güncel revizyonu)
• Hava yalıtımlı hücreler → TEDAŞ-MYD/95-007.E (veya güncel revizyonu)

Hücreler IP 3X, 4X veya 41 koruma sınıfında olabilir. En sık kullanılan tipler şunlardır:

• Yük ayırıcılı giriş-çıkış hücresi
• Sigortalı trafo koruma hücresi
• Kesicili giriş-çıkış hücresi
• Kuplaj hücresi
• Akım/gerilim ölçü hücresi
• Kablo bağlantı hücresi

Proje gereksinimine göre özel hücre tipleri de üretilebilir.

OG kesicili trafo koruma hücresi, OG kompanzasyon panosu ve OG ölçü hücresi gibi birimler enerji yönetiminde kritik rol oynar. OG modüler hücre ve OG modüler ölçüm hücresi modern dağıtım projelerinin standardı haline gelmiştir. OG hücre fiyatları üreticiye, teknik özelliklere (gerilim, akım, kesme kapasitesi, LSC sınıfı vb.) ve proje detaylarına göre değişir. Seçim yaparken sistem ihtiyacına uygun OG kesici özellikleri, personel/ekipman güvenliği, bakım kolaylığı ve uzun ömür ön planda tutulmalıdır.

Sonuç olarak, OG hücreler (orta gerilim modüler hücreler) enerji dağıtımının güvenli, verimli ve kompakt şekilde gerçekleştirilmesinde vazgeçilmez bir unsurdur. Doğru tip ve marka seçimi, hem operasyonel sürekliliği hem de tesis güvenliğini doğrudan etkiler.