BETON KÖŞK NEDİR?

Beton köşk nedir? Trafo köşkü nasıl bir yapıdır? Beton trafo köşkleri, elektrik dağıtım transformatörlerini ve orta gerilim hücrelerini dış etkenlerden koruyan dayanıklı monoblok betonarme binalardır. Bu yazıda beton köşk türleri, teknik özellikleri, avantajları ve kullanım alanları hakkında detaylı bilgi bulabilirsiniz. Beton köşk ve trafo köşkü nedir? Dayanıklı betonarme trafo köşkleri, transformatör ve elektrik dağıtım ekipmanlarını yağmur, kar, toz ve vandalizme karşı korur. Monoblok beton köşklerin özellikleri, tipleri ve montaj detayları bu içerikte anlatılıyor. Trafo köşkü nedir? Beton köşkler, 36 kV’a kadar orta gerilim sistemlerinde kullanılan, yangına dayanıklı, su sızdırmaz monoblok beton yapılardır.

Trafo merkezi; orta gerilim panoları, transformatör, alçak gerilim panoları, akü redresör grubu, kablolar ve çeşitli yardımcı ekipmanlardan oluşan komple bir dağıtım sistemidir. Bu ekipmanları dış etkenlerden (yağmur, kar, toz, mekanik darbe vb.) korumak için kullanılan kompakt yapılara trafo köşkü denir. Trafo köşkünün betonarme yapılı olanına da beton köşk denir.

Trafo köşkü, halka açık alanlara, sokak kenarlarına, site içi veya endüstriyel tesislere kolayca yerleştirilebilir. Üretim tipi olarak üç ana çeşidi bulunur:

• Beton köşk
• Prefabrik köşk
• Metal köşk

Beton köşk, en yaygın tercih edilen tiptir. İç yapısı genellikle üç ayrı bölmeden oluşur:

• Yüksek gerilim odası → Orta gerilim hücrelerinin (OG hücre) yerleştirildiği bölüm
• Transformatör odası → Dağıtım transformatörünün (kuru tip trafo veya yağlı tip trafo) monte edildiği bölüm
• Alçak gerilim odası → Alçak gerilim panosunun bulunduğu bölüm

Uygulamaya göre trafo köşkü içine ek ekipmanlar eklenebilir veya bazı ekipmanlar çıkarılabilir. Bu sayede proje ihtiyacına özel esnek çözümler üretmek mümkündür.

Beton köşk ve trafo köşkü, dayanıklı yapısı, uzun ömürlü olması ve dış ortam koşullarına karşı yüksek koruma sağlamasıyla öne çıkar.

Beton Köşk Nedir? Trafo Köşkü Özellikleri

Beton köşk, trafo merkezi olarak kullanılan dayanıklı ve kompakt bir yapıdır. Betonarme gövdesi monoblok olarak dökülür; temel ve duvarlar birlikte imal edilir. Duvar ile temel arasındaki ara kesit ve yapıyı çepeçevre saran ana kirişler, köşke yüksek taşıma gücü ve sağlamlık sağlar.

Zemin ile birleşen bölümde kablo giriş-çıkış açıklıkları bulunur. Bu sayede kablolar yeraltından kolayca köşk içine alınabilir. Çatı özel olarak tasarlanır ve iç ark arızası durumunda oluşabilecek yüksek basınçlı gazların dışarı atılabilmesi için etrafında hava sirkülasyon kanalları yer alır.

Betonarme gövdenin dış yüzeyi silikon bazlı dış cephe kaplamasıyla korunur. Çatı, yağmur ve kar suyunun sızmasını önleyecek şekilde üretilir. Köşk kapıları ise operatörlerin rahat çalışabilmesi için 120 derece açılabilen, 2 mm kalınlığında pregalvaniz sacdan imal edilir.

Beton köşkler genellikle 400 kVA ve üzeri güçlerde tercih edilir. Orta gerilimden alçak gerilime indirici trafo merkezlerinde kullanılır. Tüm ekipmanlar dış ortama kapalı olduğu için enerji kesintisi riski minimum seviyeye iner. Köşkün kapısı çalışma esnasında mutlaka kapalı ve kilitli tutulmalıdır.

Köşk üzerinde tehlike sembolleri, uyarı yazıları ve levhalar standart olarak bulunur. Ülkemizde kullanılan beton köşkler, TEDAŞ MYD/2000-036.C “Beton Mahfazalı Kompakt Tip YG/AG Dağıtım Transformatör Merkezleri Teknik Şartnamesi”ne uygun olarak üretilmelidir.

Beton Köşk ve Prefabrik Köşk Boyutları ile Üretim Özellikleri

Beton köşkler maksimum 7,2 metre uzunluğa kadar üretilebilmektedir. Bu uzunluğun üzerinde köşk ihtiyacı olduğunda ise genellikle prefabrik köşk veya metal köşk çözümleri tercih edilir.

Prefabrik köşkler sahaya demonte (parça halinde) olarak sevk edilir ve montajı yerinde yapılır. Uzunluğu, genişliği ve derinliği uygulamaya göre istenilen ölçülerde özel olarak tasarlanabilir. Temel kirişi, yan duvarlar ve çatı arasında kullanılan özel kilitleme sistemleri sayesinde oldukça sağlam ve dayanıklı bir yapı elde edilir. İstenilen renge boyanabilme avantajı da sunar.

Prefabrik köşklerin birçok özelliği beton köşke benzer. Ülkemizde kullanılacak prefabrik köşkler, TEDAŞ MLZ/2006-52.A “Prefabrik Dağıtım Merkezi ve YG/AG Dağıtım Transformatör Merkezi Binaları Teknik Şartnamesi”ne uygun olarak üretilmelidir.

Hem beton köşk hem de prefabrik köşkler mahfa sınıfı 10 ve koruma sınıfı IP23 olarak standart üretilir. Bu sayede dış ortam koşullarına karşı yeterli koruma sağlarlar.

Metal Köşk ve Sac Trafo Köşkü Özellikleri

Metal köşkler, trafo merkezi olarak kullanılan pratik ve hafif çözümlerdir. Özellikle beton köşkün uygun olmadığı veya taşınabilirlik gereken uygulamalarda tercih edilir.

Metal köşklerin kapıları, ara bölmeleri ve havalandırma panjurları en az 2 mm kalınlığında sıcak daldırma galvanizli çelik saclardan üretilir. Galvanizli saclar monte edilirken veya birleştirilirken ark kaynağı ya da oksijen kaynağı kullanılmaz. Bu yöntemler galvaniz tabakasını bozabileceği için birleştirme işlemleri özel tekniklerle yapılır.

Köşkün çatısı ısı yalıtımlıdır. Standart olarak iç ve dış yüzeyler RAL 7032 gri renk toz boya ile boyanır.

Metal köşkler 50 kVA gibi küçük güçlerden 4000 kVA gibi büyük güçlere kadar geniş bir yelpazede kullanılabilir. Köşkün boyutları, içine yerleştirilecek ekipmanlara (orta gerilim hücreleri, trafo, alçak gerilim panosu, akü redresör grubu veya jeneratör) göre tasarımcı tarafından belirlenir.

Metal köşkler beton köşklere göre çok daha hafiftir. Bu sayede kara yoluyla uzak mesafelere kolayca taşınabilir. Yurt dışı projelerinde ve mobil uygulamalarda sıkça tercih edilir. Römork veya treyler üzerine monte edilerek mobil trafo merkezi olarak da imal edilebilir.

TEDAŞ’ın sac metal köşklere yönelik özel bir teknik şartnamesi bulunmamaktadır.