TEDAŞ TRAFO YÖNETMELİĞİ VE ŞARTNAMESİ

TEDAŞ Trafo Yönetmeliği ve Şartnamesi

Trafo kayıp değerleri, TEDAŞ’ın yayınladığı TEDAŞ trafo şartnamesi yönetmeliklerinden takip edilir. Hem trafo kayıpları hem de izolasyon gerilimi değerleri bu şartnamelerde yazmaktadır. Şartnameler hem yağlı tip trafo hem de kuru tip trafo için ayrı ayrı belirtilmiştir. Trafo kayıp değerleri, TEDAŞ’ın yayınladığı resmi teknik şartnameler ve yönetmelikler doğrultusunda belirlenir ve takip edilir. Hem trafo kayıpları (boşta ve yük kayıpları) hem de izolasyon gerilimi değerleri bu şartnamelerde açıkça belirtilmiştir.

TEDAŞ trafo şartnamesi, hem yağlı tip trafo hem de kuru tip trafo için ayrı ayrı hazırlanmıştır. Bu şartnameler, trafo üretim standartlarını, kabul kriterlerini, test prosedürlerini ve izin verilen maksimum kayıp limitlerini tanımlayarak dağıtım şirketlerine devredilecek trafoların kalite ve verimlilik seviyesini garanti altına alır.

TEDAŞ Trafo Şartnamesi ve İzolasyon Gerilimleri

Orta gerilim sistemlerinde izolasyon gerilimleri, hem IEC uluslararası standartlarına hem de TEDAŞ trafo şartnamesine göre belirli bir standarda bağlanmıştır. Bu standartlar sadece trafolar için değil, orta gerilim sistemlerinde kullanılan tüm elektriksel ekipmanlar için geçerlidir.

İzolasyon gerilimleri iki temel şekilde ifade edilir:

• Şebeke frekanslı dayanım gerilimi (Power Frequency Withstand Voltage – AC)
• Yıldırım darbe dayanım gerilimi (Lightning Impulse Withstand Voltage – LI)

Bu değerler, IEC standartlarına göre deniz seviyesinden 1000 metre rakıma kadar olan yüksekliklerde geçerlidir.

36 kV’a kadar olan orta gerilim sistemleri için kabul edilen izolasyon gerilim değerleri, TEDAŞ trafo şartnamesinde ve ilgili IEC standartlarında aşağıdaki tabloda belirtilmiştir.

TEDAŞ Trafo Yönetmeliği ve TEDAŞ Trafo Şartnamesi Trafo Kayıpları

Transformatörler, yüksek verimlilik gösteren elektrik makineleridir. Verimliliğini doğrudan etkileyen en önemli unsur ise kayıplardır. Trafolarda iki temel kayıp türü bulunur:

• Boşta kayıplar (Demir veya nüve kayıpları)
• Yükte kayıplar (İletken veya bakır kayıpları)

Boşta kayıplar, transformatör çekirdeğindeki histerezis ve eddy (girdap) akımı kayıplarından kaynaklanır. Trafo enerjiliyken ancak yük altında değilken oluşan bu kayıplardır.

Yükte kayıplar ise sargılardaki iletken direncinden dolayı oluşan kayıplardır ve trafo yüklendikçe artar.

Bu iki tip kaybın mümkün olduğunca azaltılması, trafo verimliliğini önemli ölçüde yükseltir.

TEDAŞ trafo şartnameleri, devredilecek trafoların kayıp limitlerini net bir şekilde belirlemiştir:

• Kuru tip trafolar için: TEDAŞ-MLZ/99-031.B “Sargıları Epoksi Reçine İle Örtülü Kuru Tip AG/OG Dağıtım Güç Transformatörleri Teknik Şartnamesi”
• Yağlı tip (hermetik) trafolar için: TEDAŞ-MLZ/99-032.E “Hermetik Tip AG/OG Dağıtım Güç Transformatörleri Teknik Şartnamesi”

Bu şartnamelere göre TEDAŞ’a devredilecek tüm trafoların boşta ve yük kayıpları belirtilen limitler içinde olmak zorundadır.

Yağlı tip trafoların TEDAŞ-MLZ/99-032.E şartnamesine göre boşta ve yükte çalışma kayıpları aşağıdaki gibidir.

Kuru tip trafoların TEDAŞ-MLZ/99-031.B şartnamesine göre boşta ve yükte çalışma kayıpları aşağıdaki gibidir.